1Current Verse · ప్రస్తుతం పారాయణ
sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt ।
sa bhūmiṃ viśvato vṛtvātyatiṣṭhaddaśāṅgulam ॥ 1 ॥
2
puruṣa evedaṃ sarvaṃ yadbhūtaṃ yacca bhavyam ।
utāmṛtatvasyeśāno yadannenātirohati ॥ 2 ॥
3
etāvānasya mahimāto jyāyāṃśca pūruṣaḥ ।
pādo'sya viśvā bhūtāni tripādasyāmṛtaṃ divi ॥ 3 ॥
4
tripādūrdhva udaitpuruṣaḥ pādo'syehābhavatpunaḥ ।
tato viṣvaṅ vyakrāmatsāśanānaśane abhi ॥ 4 ॥
5
tasmādvirāḍajāyata virājo adhi pūruṣaḥ ।
sa jāto atyaricyata paścādbhūmimatho puraḥ ॥ 5 ॥
6
yatpuruṣeṇa haviṣā devā yajñamatanvan ।
vasanto asyāsīdājyaṃ grīṣma idhmaḥ śaraddhaviḥ ॥ 6 ॥
7
taṃ yajñaṃ barhiṣi praukṣan puruṣaṃ jātamagrataḥ ।
tena devā ayajanta sādhyā ṛṣayaśca ye ॥ 7 ॥
8
tasmādyajñātsarvahutaḥ sambhṛtaṃ pṛṣadājyam ।
paśūn tāṃścakre vāyavyān āraṇyān grāmyāśca ye ॥ 8 ॥
9
tasmādyajñātsarvahuta ṛcaḥ sāmāni jajñire ।
chandāṃsi jajñire tasmādyajustasmādajāyata ॥ 9 ॥
10
tasmādaśvā ajāyanta ye ke cobhayādataḥ ।
gāvo ha jajñire tasmāt tasmājjātā ajāvayaḥ ॥ 10 ॥
11
yatpuruṣaṃ vyadadhuḥ katidhā vyakalpayan ।
mukhaṃ kimasya kau bāhū kā ūrū pādā ucyete ॥ 11 ॥
12
brāhmaṇo'sya mukhamāsīd bāhū rājanyaḥ kṛtaḥ ।
ūrū tadasya yadvaiśyaḥ padbhyāṃ śūdro ajāyata ॥ 12 ॥
13
candramā manaso jātaścakṣoḥ sūryo ajāyata ।
mukhādindraścāgniśca prāṇādvāyurajāyata ॥ 13 ॥
14
nābhyā āsīdantarikṣaṃ śīrṣṇo dyauḥ samavartata ।
padbhyāṃ bhūmirdiśaḥ śrotrāt tathā lokāँ akalpayan ॥ 14 ॥
15
saptāsyāsan paridhayastriḥ sapta samidhaḥ kṛtāḥ ।
devā yadyajñaṃ tanvānā abadhnan puruṣaṃ paśum ॥ 15 ॥
16
yajñena yajñamayajanta devāstāni dharmāṇi prathamānyāsan ।
te ha nākaṃ mahimānaḥ sacanta yatra pūrve sādhyāḥ santi devāḥ ॥ 16 ॥