Adhyaya 5: Karma Sannyasa Yoga (The Yoga of Renunciation of Action)
sannyāsaṁ karmaṇāṁ kṛṣṇa punaryogaṁ ca śaṁsasi | yacchreya etayorekaṁ tanme brūhi suniścitam || 5-1 ||
sannyāsaḥ karmayogaśca niḥśreyasakarāvubhau | tayostu karmasannyāsātkarmayogo viśiṣyate || 5-2 ||
jñeyaḥ sa nityasannyāsī yo na dveṣṭi na kāṅkṣati | nirdvandvo hi mahābāho sukhaṁ bandhātpramucyate || 5-3 ||
sāṅkhyayogau pṛthagbālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ | ekamapyāsthitaḥ samyagubhayorvindate phalam || 5-4 ||
yatsāṅkhyaiḥ prāpyate sthānaṁ tadyogairapi gamyate | ekaṁ sāṅkhyaṁ ca yogaṁ ca yaḥ paśyati sa paśyati || 5-5 ||
sannyāsastu mahābāho duḥkhamāptumayogataḥ | yogayukto munirbrahma nacireṇādhigacchati || 5-6 ||
yogayukto viśuddhātmā vijitātmā jitendriyaḥ | sarvabhūtātmabhūtātmā kurvannapi na lipyate || 5-7 ||
naiva kiñcitkaromīti yukto manyeta tattvavit | paśyañśṛṇvanspṛśañjighrannaśnangacchansvapañśvasan || 5-8 ||
pralapanvisṛjangṛhṇannunmiṣannimiṣannapi | indriyāṇīndriyārtheṣu vartanta iti dhārayan || 5-9 ||
brahmaṇyādhāya karmāṇi saṅgaṁ tyaktvā karoti yaḥ | lipyate na sa pāpena padmapatramivāmbhasā || 5-10 ||
kāyena manasā buddhyā kevalairindriyairapi | yoginaḥ karma kurvanti saṅgaṁ tyaktvātmaśuddhaye || 5-11 ||
yuktaḥ karmaphalaṁ tyaktvā śāntimāpnoti naiṣṭhikīm | ayuktaḥ kāmakāreṇa phale sakto nibadhyate || 5-12 ||
sarvakarmāṇi manasā sannyasyāste sukhaṁ vaśī | navadvāre pure dehī naiva kurvanna kārayan || 5-13 ||
na kartṛtvaṁ na karmāṇi lokasya sṛjati prabhuḥ | na karmaphalasaṁyogaṁ svabhāvastu pravartate || 5-14 ||
nādatte kasyacitpāpaṁ na caiva sukṛtaṁ vibhuḥ | ajñānenāvṛtaṁ jñānaṁ tena muhyanti jantavaḥ || 5-15 ||
jñānena tu tadajñānaṁ yeṣāṁ nāśitamātmanaḥ | teṣāmādityavajjñānaṁ prakāśayati tatparam || 5-16 ||
tadbuddhayastadātmānastanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ | gacchantyapunarāvṛttiṁ jñānanirdhūtakalmaṣāḥ || 5-17 ||
vidyāvinayasampanne brāhmaṇe gavi hastini | śuni caiva śvapāke ca paṇḍitāḥ samadarśinaḥ || 5-18 ||
ihaiva tairjitaḥ sargo yeṣāṁ sāmye sthitaṁ manaḥ | nirdoṣaṁ hi samaṁ brahma tasmādbrahmaṇi te sthitāḥ || 5-19 ||
na prahṛṣyetpriyaṁ prāpya nodvijetprāpya cāpriyam | sthirabuddhirasammūḍho brahmavidbrahmaṇi sthitaḥ || 5-20 ||
bāhyasparśeṣvasaktātmā vindatyātmani yatsukham | sa brahmayogayuktātmā sukhamakṣayyamaśnute || 5-21 ||
ye hi saṁsparśajā bhogā duḥkhayonaya eva te | ādyantavantaḥ kaunteya na teṣu ramate budhaḥ || 5-22 ||
śaknotīhaiva yaḥ soḍhuṁ prākśarīravimokṣaṇāt | kāmakrodhodbhavaṁ vegaṁ sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ || 5-23 ||
yo'ntaḥsukho'ntarārāmastathāntarjyotireva yaḥ | sa yogī brahmanirvāṇaṁ brahmabhūto'dhigacchati || 5-24 ||
labhante brahmanirvāṇamṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ | chinnadvaidhā yatātmānaḥ sarvabhūtahite ratāḥ || 5-25 ||
kāmakrodhaviyuktānāṁ yatīnāṁ yatacetasām | abhito brahmanirvāṇaṁ vartate viditātmanām || 5-26 ||
sparśānkṛtvā bahirbāhyāṁścakṣuścaivāntare bhruvoḥ | prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau || 5-27 ||
yatendriyamonobuddhirmunirmokṣaparāyaṇaḥ | vigatecchābhayakrodho yaḥ sadā mukta eva saḥ || 5-28 ||
bhoktāraṁ yajñatapasāṁ sarvalokamaheśvaram | suhṛdaṁ sarvabhūtānāṁ jñātvā māṁ śāntimṛcchati || 5-29 ||