Sarga 12: Dasaratha's agonizing grief and refusal
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 1 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 2 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 3 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 4 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 5 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 6 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 7 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 8 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 9 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 10 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 11 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 12 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 13 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 14 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 15 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 16 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 17 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 18 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 19 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 20 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 21 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 22 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 23 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 24 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 25 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 26 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 27 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 28 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 29 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 30 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 31 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 32 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 33 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 34 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 35 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 36 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 37 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 38 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 39 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 40 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 41 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 42 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 43 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 44 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 45 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 46 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 47 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 48 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 49 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 50 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 51 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 52 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 53 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 54 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 55 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 56 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 57 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 58 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 59 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 60 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 61 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 62 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 63 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 64 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 65 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 66 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 67 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 68 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 69 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 70 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 71 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 72 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 73 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 74 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 75 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 76 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 77 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 78 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 79 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 80 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 81 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 82 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 83 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 84 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 85 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 86 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 87 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 88 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 89 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 90 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 91 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 92 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 93 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 94 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 95 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 96 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 97 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 98 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 99 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 100 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 101 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 102 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 103 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 104 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 105 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 106 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 107 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 108 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 109 ॥
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 110 ॥
rāmo vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 111 ॥
dharmamevāśrito loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 112 ॥
śrutvā tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 113 ॥
evamuktvā mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 114 ॥
tataḥ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 115 ॥