Sarga 113: Rama bestows His Sacred Golden Sandals (Padukas)

ityārṣe‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 2 ॥

rāmo‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 3 ॥

dharmamevāśrito‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 4 ॥

śrutvā‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌​‌​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 5 ॥

evamuktvā‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 6 ॥

tataḥ‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​‌‌‌​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 7 ॥

ityārṣe‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌‌​​​​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 8 ॥

rāmo‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 9 ॥

dharmamevāśrito‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​​​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 10 ॥

śrutvā‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​​​‌​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 11 ॥

evamuktvā‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 12 ॥

tataḥ‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 13 ॥

ityārṣe‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 14 ॥

rāmo‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​‌​‌​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 15 ॥

dharmamevāśrito‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌​​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 16 ॥

śrutvā‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌​‌‌‌​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 17 ॥

evamuktvā‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌‌​​​​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 18 ॥

tataḥ‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 19 ॥

ityārṣe‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​​​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 20 ॥

rāmo‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​​‌​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ vigrahavān dharmaḥ sādhuḥ satyaparākramaḥ । rājā sarvasya lokasya devānāmiva vāsavaḥ ॥ 21 ॥

dharmamevāśrito‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ loke satyamevānupālayan । nādharme kurute buddhiṃ rāghavaḥ paravīrahā ॥ 22 ॥

śrutvā‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​​​‌‌​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ tu vacanaṃ tasya bharato bhrātṛvatsalaḥ । śirasā dhārayāmāsa pāduke raghunandanaḥ ॥ 23 ॥

evamuktvā‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌​​​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ mahātejā rāmaḥ kamalalocanaḥ । pratasthe saha sītayā lakṣmaṇena ca dhīmatā ॥ 24 ॥

tataḥ‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌​‌​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ sa rājā daśaratho dharmajñaḥ satyasaṅgaraḥ । hṛṣṭo vacanamaklībaṃ vyājahāra mahāyaśāḥ ॥ 25 ॥

ityārṣe‍​‌​​‌‌‌​​‌​‌​‌​​​‌​‌‌​​‌​​‌‌‌​‌​​‌‌​​‌​‌​‌‌‌​​​​​‌‌​‌​​‌​‌‌​​​‌‌​​‌‌‌​‌​​‌‌‌​‌‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​​​‌‌​‌‌​‌​‌‌​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌​‌‌​‌​​‌​​‌​‌‌​‌​‌‌‌​​‌​​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌​‌​‌‌​​​​‌​‌‌‌‌​​‌​‌‌​​​​‌​‌‌​‌‌‌​​‌‌​​​​‌​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​‌​​​‌‌​‌‌​​​‌‌‌​‌​​‌​‌​​‌‌​‌​​​​​‌​‌​​‌‌‌​​‌​​​​‌‌​‌​‌​‌​​​‌​‌​‌​‌​‌​​​​​‌​‌​‌​​‌​​​‌‌‌​‌​​​‌‌​​​​ śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye । ayodhyākāṇḍe śubhe ramye kathāsāraḥ pravartate ॥ 26 ॥